vọng cung
Định nghĩa
- Danh từ (kiến trúc, lịch sử):
- Cung điện tạm thời dành cho vua khi đi tuần: "vọng cung" là một công trình kiến trúc được xây dựng ở một số địa phương, có chức năng làm nơi nghỉ ngơi, tiếp đón nhà vua trong các chuyến đi thị sát hoặc tuần du.
- Biểu tượng của quyền lực hoàng gia: "vọng cung" còn mang ý nghĩa tượng trưng cho sự hiện diện của triều đình tại địa phương, thể hiện lòng trung thành và sự tôn kính đối với vua.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Triều đình đã cho xây dựng một vọng cung ở tỉnh này để đón vua. (Nhà vua có nơi nghỉ ngơi khi đi qua vùng đó.)
- Dấu tích của vọng cung xưa vẫn còn được bảo tồn ở một số làng quê. (Công trình cung điện tạm thời thời phong kiến vẫn còn di tích.)
Các cách sử dụng nâng cao
"vọng cung" trong văn học cổ: thường xuất hiện trong các tác phẩm miêu tả cảnh vua đi tuần, thể hiện sự xa hoa và quyền uy.
- Trong truyện thơ, vọng cung được khắc họa như một nơi tráng lệ, tạm thời nhưng đầy uy nghi. (Hình ảnh cung điện tạm thời mang tính biểu tượng cao.)
"vọng cung" trong khảo cổ học: được dùng để chỉ các công trình kiến trúc cổ có chức năng tương tự.
- Các nhà khảo cổ đã phát hiện nền móng của một vọng cung thời Lê. (Phát hiện di tích cung điện tạm thời dành cho vua.)
Biến thể và từ gần giống
Cung điện (danh từ): công trình lớn, cố định, dành cho vua và hoàng gia — khác với "vọng cung" là tạm thời.
- Cung điện Huế là nơi ở chính của vua. (Không phải là vọng cung vì là cố định.)
Hành cung (danh từ): cung điện tạm thời dành cho vua khi đi xa — gần nghĩa với "vọng cung".
- Hành cung ở vùng núi được xây dựng để vua nghỉ ngơi khi đi săn. (Tương tự vọng cung nhưng thường ở xa kinh đô.)
Từ đồng nghĩa
- Hành cung: cung điện tạm thời dành cho vua.
- Biệt điện: cung điện phụ, không phải nơi ở chính.
- Điện tạm: công trình dựng tạm thời để đón vua.
Thành ngữ liên quan
Vọng cung xa giá: chỉ việc chuẩn bị nơi đón vua khi ngài đi qua.
- Dân làng dựng vọng cung xa giá để nghênh đón nhà vua. (Làm lễ đón vua tại nơi tạm thời.)
Cung vọng: (ít dùng) cũng chỉ cung điện tạm thời, nhưng thường mang sắc thái văn chương.
- Cung vọng chốn kinh kỳ, lòng vua như sóng. (Hình ảnh ẩn dụ về sự xa cách.)